Sau chuỗi tăng trưởng mạnh mẽ đầu năm, xuất khẩu thủy sản Việt Nam trong tháng 5 đã có dấu hiệu chững lại khi chỉ đạt hơn 850 triệu USD.
Xu hướng giảm tốc của ngành thủy sản
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch xuất khẩu thủy sản tháng 5/2025 đạt khoảng 851 triệu USD, tăng nhẹ 2,7% so với cùng kỳ năm 2024. Tính chung 5 tháng đầu năm, toàn ngành đạt 4,2 tỷ USD, tăng 18,2%. Tuy nhiên, mức tăng trưởng tháng 5 là thấp nhất kể từ đầu năm, phản ánh những tác động từ các chính sách thương mại quốc tế.
Về cơ cấu sản phẩm, tôm tiếp tục giữ vai trò chủ lực với kim ngạch đạt 363 triệu USD trong tháng 5, tăng mạnh 12,4%, chiếm hơn 42% tổng kim ngạch xuất khẩu. Trong 5 tháng đầu năm, xuất khẩu tôm đạt 1,66 tỷ USD, tăng 28,3%, nhờ nhu cầu phục hồi từ các thị trường lớn như Mỹ, Nhật Bản, và các nước trong Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).
Ngược lại, xuất khẩu cá tra giảm mạnh, chỉ đạt 138 triệu USD trong tháng 5, giảm 17,3%. Tương tự, xuất khẩu cá ngừ cũng gặp khó khăn khi giảm 23,2%, xuống còn 65 triệu USD, do chi phí logistics tăng cao và cạnh tranh gay gắt từ khu vực Mỹ Latinh.
Điểm sáng từ sản phẩm chả cá và surimi
Trong khi nhiều mặt hàng chính gặp khó khăn, nhóm sản phẩm chả cá và surimi ghi nhận sự tăng trưởng ấn tượng. Tính lũy kế 4 tháng đầu năm, xuất khẩu nhóm này đạt hơn 109 triệu USD, tăng 32%. Riêng trong tháng 4, xuất khẩu đạt gần 29 triệu USD, tăng 33%.
Nhu cầu tiêu dùng đối với các sản phẩm chế biến sẵn, tiện lợi như thanh cua và cá giả từ surimi ngày càng tăng, đặc biệt tại các thị trường Hàn Quốc, Thái Lan, Nhật Bản và Trung Quốc, với mức tăng trưởng từ 27% đến 40%. Các doanh nghiệp Việt Nam cũng bắt đầu mở rộng xuất khẩu sang các thị trường mới như Nga, Anh, và Tây Ban Nha.
Dù vậy, ngành surimi vẫn đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm giá nguyên liệu đầu vào tăng cao, khó khăn trong việc cấp giấy chứng nhận xuất khẩu và cạnh tranh từ nguồn cung cá minh thái tại Nga và Mỹ.
Định vị lại chiến lược thị trường
Trước những biến động của thị trường, các doanh nghiệp thủy sản Việt Nam đang tập trung vào chiến lược đa dạng hóa thị trường và tăng cường chế biến sâu.
Bà Lê Hằng, Phó Tổng Thư ký VASEP, cho biết các doanh nghiệp đang đẩy mạnh phát triển các sản phẩm giá trị gia tăng như cá viên, cá tẩm gia vị, collagen và chả cá, nhằm tiếp cận sâu hơn vào các thị trường ngách có nhu cầu tiêu dùng tiện lợi cao, đặc biệt tại các đô thị lớn ở châu Á.
Các thị trường trong khối CPTPP đang nổi lên như trụ cột tăng trưởng mới. Kim ngạch xuất khẩu sang Nhật Bản, Canada và Mexico trong tháng 5 đạt tổng cộng 224 triệu USD, tăng 7,9% so với cùng kỳ, đưa tổng kim ngạch 5 tháng đầu năm lên hơn 1,15 tỷ USD (tăng 24,3%). Đồng thời, Trung Quốc và Hong Kong ghi nhận bước tiến vượt bậc với kim ngạch tháng 5 đạt 185 triệu USD, tăng 22,3%, và tổng kim ngạch 5 tháng đạt hơn 900 triệu USD, tăng 48,6%.
Hướng đi dài hạn cho ngành thủy sản
Để gia tăng sức cạnh tranh, ngành thủy sản cần tận dụng tối đa các hiệp định thương mại tự do như CPTPP, Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – Liên minh châu Âu (EVFTA) và Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – Vương quốc Anh (UKVFTA).
Ngoài ra, việc đầu tư nâng cấp hạ tầng chế biến, tối ưu hóa logistics và giảm chi phí sản xuất là những yếu tố then chốt. Điều này không chỉ giúp mở rộng thị phần, mà còn giảm phụ thuộc vào một số thị trường lớn.
Source: https://tienphong.vn/bat-ngo-ve-thuy-san-viet-nam-xuat-khau-post1748838.tpo
